Psychologia eksperymentalna · Kognitywistyka · Poznanie matematyczne

Mateusz
Hohol

Profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

Jestem założycielem i współkierownikiem Mathematical Cognition and Learning Lab, profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego, doktorem habilitowanym psychologii i doktorem filozofii. Obecnie pełnię funkcję dyrektora Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych UJ. Prowadzę także zajęcia na kierunku kognitywistyka oraz w Szkole Doktorskiej Nauk Społecznych UJ.

Portret Mateusza Hohola
Fot. P. Kopeć, Kraków 2025
Zainteresowania badawcze

Moje badania koncentrują się na eksperymentalnej psychologii poznania matematycznego, w szczególności na poznawczych mechanizmach leżących u podstaw uczenia się matematyki oraz przetwarzania liczb i przestrzeni. Moim celem jest opracowywanie i upowszechnianie opartych na dowodach naukowych strategii wspierających edukację matematyczną. Zajmuję się także artefaktami poznawczymi, zagadnieniami metodologicznymi kognitywistyki oraz poznaniem społecznym.

Aktualne tematy
Poznanie matematyczne u zawodowych matematyków
Pamięć a umiejętności matematyczne
Profil poznawczy dyskalkulii rozwojowej
Lęk przed matematyką
Foundations of Geometric Cognition — okładka książki
Książka

Foundations of
Geometric Cognition

Monografia poświęcona poznawczym podstawom geometrii — od intuicji przestrzennych po kulturowe artefakty wspierające myślenie matematyczne.

Nowy Jork–Londyn · Routledge 2020
Zobacz książkę ↗
Profile w sieci

Publikacje

Poniższa lista przedstawia wybór moich publikacji naukowych wraz z linkami i plikami PDF. Pełna lista publikacji — obejmująca także teksty popularnonaukowe — znajduje się w moim CV.

Foundations of Geometric Cognition — Routledge 2020

Wołoszyn, K., Hohol, M., & Winkielman, P. (2026). Restricting facial mimicry does not impair emotion recognition or influence the evaluation of human affect vocalizations and instrumental sounds. Scientific Reports, 16, Article 14558. https://doi.org/10.1038/s41598-026-43390-2 PDF

Szymanek, P., Senderecka, M., & Hohol, M. (2026). I see moving people: Expectations drive detection of biological motion in noisy point-light displays. Psychonomic Bulletin & Review, 33(1), 51. https://doi.org/10.3758/s13423-025-02839-7 PDF

Obidziński, M., Bażela, N., & Hohol, M. (2025). More gist, better math: Fuzzy-trace theory-based investigation of the relationship between long-term memory and mathematical skills. Cognition, 263, 106212. https://doi.org/10.1016/j.cognition.2025.106212 PDF

Baran, B., Obidziński, M., & Hohol, M. (2025). Interpreting insect behavior through the lens of executive functions. Frontiers in Behavioral Neuroscience, 19, Article 1638374. https://doi.org/10.3389/fnbeh.2025.1638374 PDF

Szymanek, P., Grodniewicz, J. P., & Hohol, M. (2025). Cognitive artifacts in the evolution of cultural systems of beliefs and practices. Method and Theory in the Study of Religion, 37, 424–355. https://doi.org/10.1163/15700682-bja10145 PDF

Wołoszyn, K., Hohol, M., Kuniecki, M., & Winkielman, P. (2024). Facing emotional vocalizations and instrumental sounds: Sighted and blind individuals spontaneously and selectively activate facial muscles in response to emotional stimuli. Emotion, 25(4), 827–840. https://doi.org/10.1037/emo0001475 PDF

Szymanek, P., Homan, M., van Elk, M., & Hohol, M. (2024). Effects of expectations and sensory unreliability on voice detection: A preregistered study. Consciousness and Cognition, 123, 103718. https://doi.org/10.1016/j.concog.2024.103718 PDF

Hohol, M., Szymanek, P., & Cipora, K. (2024). Analogue magnitude representation of angles and its relation to geometric expertise. Scientific Reports, 14, Article 8997. https://doi.org/10.1038/s41598-024-59521-6 PDF

Grodniewicz, J. P., & Hohol, M. (2024). Therapeutic chatbots as cognitive-affective artifacts. Topoi, 43, 795–807. https://doi.org/10.1007/s11245-024-10018-x PDF

Hohol, M., & Bażela, N. (2024). Mathematical cognition. W: J. Bremer (Red.), Cognitive science (ss. 223–241). Ignatianum University Press. https://doi.org/10.35765/slowniki.436en PDF

Grodniewicz, J. P., & Hohol, M. (2023). Waiting for a digital therapist: Three challenges on the path to psychotherapy delivered by artificial intelligence. Frontiers in Psychiatry, 14, Article 1190084. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2023.1190084 PDF

Grodniewicz, J. P., & Hohol, M. (2023). Therapeutic conversational artificial intelligence and the acquisition of self-understanding. The American Journal of Bioethics, 23(5), 59–61. https://doi.org/10.1080/15265161.2023.2191021 PDF

Baran, B., Krzyżowski, M., Radai, Z., Francikowski, J., & Hohol, M. (2023). Geometry-based navigation in the dark: Layout symmetry facilitates spatial learning in the house cricket, Acheta domesticus, in the absence of visual cues. Animal Cognition, 23, 755–770. https://doi.org/10.1101/2019.12.28.886655 PDF

Wołoszyn, K., Hohol, M., Kuniecki, M., & Winkielman, P. (2022). Restricting movements of lower face leaves recognition of emotional vocalizations intact but introduces a valence positivity bias. Scientific Reports, 12, Article 16101. https://doi.org/10.1038/s41598-022-18888-0 PDF

Hohol, M., Wołoszyn, K., & Cipora, K. (2022). No fingers, no SNARC? Neither the finger counting starting hand, nor its stability robustly affect the SNARC effect. Acta Psychologica, 230, 103765. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2022.103765 PDF

Hohol, M., Wołoszyn, K., & Brożek, B. (2021). Making cognitive niches explicit: On the importance of external cognitive representations in accounting for cumulative culture. Frontiers in Integrative Neuroscience, 15, Article 734930. https://doi.org/10.3389/fnint.2021.734930 PDF

Miłkowski, M., & Hohol, M. (2021). Explanations in cognitive science: Unification versus pluralism. Synthese, 199(Suppl. 1), S1–S17. https://doi.org/10.1007/s11229-020-02777-y PDF

Hohol, M. (2021). Cognitive science: An interdisciplinary approach to mind and cognition. W: B. Brożek, M. Jakubiec, & P. Urbańczyk (Red.), Perspectives on interdisciplinarity (ss. 33–55). Copernicus Center Press. PDF

Hohol, M., Willmes, K., Nęcka, E., Brożek, B., Nuerk, H.-C., & Cipora, K. (2020). Professional mathematicians do not differ from others in the symbolic numerical distance and size effects. Scientific Reports, 10, Article 11531. https://doi.org/10.1038/s41598-020-68202-z PDF

Hohol, M. (2020). Foundations of geometric cognition. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429056291 PDF

Miłkowski, M., Hohol, M., & Nowakowski, P. (2019). Mechanisms in psychology: The road towards unity? Theory & Psychology, 29(5), 567–578. https://doi.org/10.1177/0959354319875218 PDF

Hohol, M., & Miłkowski, M. (2019). Cognitive artifacts for geometric reasoning. Foundations of Science, 24(4), 657–680. https://doi.org/10.1007/s10699-019-09603-w PDF

Miłkowski, M., Hensel, W. M., & Hohol, M. (2018). Replicability or reproducibility? On the replication crisis in computational neuroscience and sharing only relevant detail. Journal of Computational Neuroscience, 45(3), 163–172. https://doi.org/10.1007/s10827-018-0702-z PDF

Hohol, M., Wołoszyn, K., Nuerk, H.-C., & Cipora, K. (2018). A large-scale survey on finger counting routines, their temporal stability and flexibility in educated adults. PeerJ, 6, Article e5878. https://doi.org/10.7717/peerj.5878 PDF

Miłkowski, M., Clowes, R. W., Rucińska, Z., Przegalińska, A., Zawidzki, T., Gies, A., Krueger, J., McGann, M., Afeltowicz, Ł., Wachowski, W. M., Stjernberg, F., Loughlin, V., & Hohol, M. (2018). From wide cognition to mechanisms: A silent revolution. Frontiers in Psychology, 9, Article 2393. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.02393 PDF

Hohol, M., Baran, B., Krzyżowski, M., & Francikowski, J. (2017). Does spatial navigation have a blind-spot? Visiocentrism is not enough to explain the navigational behavior comprehensively. Frontiers in Behavioral Neuroscience, 11, Article 154. https://doi.org/10.3389/fnbeh.2017.00154 PDF

Wołoszyn, K., & Hohol, M. (2017). Commentary: The poverty of embodied cognition. Frontiers in Psychology, 8, Article 845. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.00845 PDF

Hohol, M., Cipora, K., Willmes, K., & Nuerk, H.-C. (2017). Bringing back the balance: Domain-general processes are also important in numerical cognition. Frontiers in Psychology, 8, Article 499. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.00499 PDF

Cipora, K., Hohol, M., Nuerk, H.-C., Willmes, K., Brożek, B., Kucharzyk, B., & Nęcka, E. (2016). Professional mathematicians differ from controls in their spatial-numerical associations. Psychological Research, 80, 710–726. https://doi.org/10.1007/s00426-015-0677-6 PDF

Hohol, M., & Furman, M. (2016). On explanation in neuroscience: The mechanistic framework. W: M. Heller, B. Brożek, & M. Hohol (Red.), The concept of explanation (ss. 207–235). Copernicus Center Press. PDF

Badania finansowane · Kierownik projektu

Projekty

Poniższa lista obejmuje projekty, którymi kieruję lub kierowałem. Pełny przegląd projektów, w których uczestniczę lub uczestniczyłem jako wykonawca, znajduje się w moim CV.

W realizacji

Istota matematyki: zastosowanie teorii rozmytego śladu jako integracyjnego podejścia do zbadania różnych wymiarów pamięci numerycznej i ich powiązań z umiejętnościami matematycznymi w populacji ogólnej i u osób z dyskalkulią

Projekt bada, w jaki sposób różne systemy pamięci przyczyniają się do umiejętności matematycznych, ze szczególnym uwzględnieniem zaproponowanego w teorii śladów rozmytych (Fuzzy-Trace Theory) rozróżnienia między pamięcią dosłowną (verbatim; dokładne informacje) a pamięcią sensu (gist; reprezentacje oparte na znaczeniu). Poprzez serię badań behawioralnych z udziałem zarówno typowo rozwijających się dorosłych, jak i osób z dyskalkulią rozwojową projekt zmierza do zidentyfikowania pomijanych dotąd deficytów pamięciowych oraz mechanizmów kompensacyjnych leżących u podstaw różnic indywidualnych w wykonaniu zadań matematycznych. Integrując teorię śladów rozmytych z zaawansowanymi podejściami analitycznymi — w tym modelowaniem wielomianowych drzew przetwarzania oraz technikami eksploracji danych — projekt ma dostarczyć pełniejszego obrazu poznawczych podstaw zdolności matematycznych. Oczekuje się, że wyniki pogłębią teoretyczne rozumienie poznania matematycznego oraz pomogą w opracowaniu przyszłych interwencji wspierających osoby z dyskalkulią.

Instytucja finansująca
Narodowe Centrum Nauki
Program
OPUS
Numer projektu
2024/55/B/HS6/02944
Kwota
1 681 784 PLN
Okres realizacji
2025–2029
Dowiedz się więcej
W realizacji

ErasMAs+ Enriching HEI training to help future primary school teachers tackle math anxiety in themselves and their pupils

Projekt odpowiada na narastający w Europie problem spadku kompetencji matematycznych, pomagając uczelniom włączać do kształcenia oparte na dowodach metody zapobiegania lękowi przed matematyką i jego redukcji — problemowi, który dotyka około 30% uczniów i 10% nauczycieli. Międzynarodowe konsorcjum — Uniwersytet Jagielloński w Krakowie (lider), Uniwersytet w Padwie, Thomas More University w Antwerpii oraz KU Leuven — opracuje wielojęzyczne, bezpłatnie dostępne zasoby, w tym narzędzia diagnostyczne, interwencje poznawczo-behawioralne, materiały psychoedukacyjne oraz kurs MOOC wspierający programy kształcenia nauczycieli. Dzięki włączeniu tych zasobów do programów studiów nauczycielskich projekt ma wyposażyć przyszłych pedagogów w wiedzę i umiejętności pozwalające wcześnie rozpoznawać lęk przed matematyką i na niego reagować, sprzyjając tym samym bardziej pozytywnym środowiskom uczenia się matematyki i — docelowo — podnosząc kompetencje matematyczne w całej Europie.

Instytucja finansująca
Komisja Europejska
Program
Erasmus+ KA220-HED
Numer projektu
2025-1-PL01-KA220-HED-000360673
Kwota
400 000 €
Okres realizacji
2025–2028
Dowiedz się więcej
W realizacji

Umysł, liczba, przestrzeń: Poznanie numeryczno-przestrzenne u profesjonalnych matematyków

Projekt bada związek między elementarnym poznaniem liczbowym a zaawansowaną ekspertyzą matematyczną. Porównując zawodowych matematyków ze starannie dobranymi osobami z grupy kontrolnej, sprawdza, czy podstawowe procesy numeryczne — takie jak przetwarzanie wielkości czy przestrzenno-liczbowe skojarzenia — stanowią poznawcze fundamenty zdolności matematycznych wyższego rzędu. Wykorzystując rozbudowaną baterię zadań behawioralnych, uzupełnioną o miary neuronaukowe, projekt zmierza do zidentyfikowania poznawczych i neuronalnych właściwości wyróżniających ekspertów matematycznych. Wyniki pogłębią naszą wiedzę o tym, jak długotrwały trening matematyczny kształtuje umysł i mózg, a zarazem wniosą wkład w szersze teorie poznania matematycznego i eksperckości.

Instytucja finansująca
Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Program
Nauka dla Społeczeństwa
Numer projektu
NdS-II/SN/0332/2024/01
Kwota
1 000 000 PLN
Okres realizacji
2024–2027
Dowiedz się więcej
W realizacji

Artefakty poznawcze w różnych skalach czasowych: Podejście integracyjne

Projekt rozwija integracyjne ujęcie tego, jak artefakty poznawcze — takie jak diagramy, notacje symboliczne, mapy czy zewnętrzne pomoce pamięciowe — kształtują ludzkie poznanie w różnych skalach czasowych: od bieżących interakcji, przez zmiany rozwojowe i historyczne, po ewolucyjne. Czerpiąc ze współczesnych podejść w filozofii i kognitywistyce, projekt stara się wyjaśnić, w jaki sposób ludzie i artefakty tworzą zintegrowane systemy poznawcze, które przekształcają sposób, w jaki myślimy i rozumujemy. Szczególna uwaga poświęcona jest artefaktom związanym z matematyką, co przynosi nowe ustalenia dotyczące tego, jak narzędzia symboliczne i diagramatyczne wspierają złożone procesy poznawcze i przyczyniają się do rozwoju ludzkich zdolności umysłowych.

Instytucja finansująca
Narodowe Centrum Nauki
Program
OPUS
Numer projektu
2021/43/B/HS1/02868
Kwota
460 434 PLN
Okres realizacji
2022–2026
Dowiedz się więcej
W realizacji

Mathematical Cognition and Learning Lab: Grant fundatorski

Ten projekt założycielski powołuje do życia Mathematical Cognition and Learning Lab — interdyscyplinarną jednostkę badawczą poświęconą zrozumieniu poznawczych, neuronalnych i społecznych mechanizmów leżących u podstaw uczenia się matematyki i osiągnięć matematycznych. Integrując podejścia psychologii, neuronauki i edukacji, projekt zmierza do zbudowania wiodącego europejskiego ośrodka badań podstawowych i stosowanych nad poznaniem matematycznym. Poza rozwijaniem wiedzy naukowej projekt ma przekładać badania na praktykę poprzez tworzenie opartych na dowodach narzędzi edukacyjnych, eksperckie wsparcie dla uczestników systemu edukacji oraz szeroko zakrojone działania z zakresu komunikacji naukowej. Dzięki tym działaniom laboratorium chce przyczyniać się do poprawy edukacji matematycznej i wspierać osoby uczące się w różnych kontekstach edukacyjnych.

Instytucja finansująca
Uniwersytet Jagielloński
Program
Projekt flagowy w ramach Inicjatywy Doskonałości – Uczelnia Badawcza
Kwota
1 000 000 PLN
Okres realizacji
2022–2026
Dowiedz się więcej
Zakończony

Mechanizmy poznania geometrycznego

Projekt badał poznawcze mechanizmy leżące u podstaw myślenia geometrycznego, ze szczególnym uwzględnieniem roli języka w przejściu od podstawowych zdolności przestrzennych do posługiwania się zaawansowaną geometrią euklidesową. Czerpiąc z perspektyw kognitywistyki, psychologii, filozofii matematyki i metodologii nauk, analizował, jak orientacja przestrzenna, abstrakcja, precyzja i stabilność pojęciowa przyczyniają się do rozwoju wiedzy geometrycznej. Główne wyniki projektu zostały zsyntetyzowane w książce Hohola Foundations of Geometric Cognition (Routledge, 2020).

Instytucja finansująca
Narodowe Centrum Nauki
Program
OPUS
Numer projektu
2015/19/B/HS1/03310
Kwota
183 600 PLN
Okres realizacji
2016–2020
Curriculum vitae

CV

Tutaj znajdziesz moje CV z przeglądem kariery akademickiej, badań, publikacji, grantów, dydaktyki, współpracy międzynarodowej oraz działalności popularyzatorskiej.

Skontaktuj się

Kontakt

W sprawach współpracy naukowej, zapytań medialnych, opieki naukowej nad studentami i doktorantami lub zaproszeń na wystąpienia zapraszam do kontaktu z wykorzystaniem poniższych danych.

Adres

Mateusz Hohol
Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Rynek Główny 34 (Pałac Spiski, III piętro, pok. 1)
31-010 Kraków

E-mail
Odwiedź stronę laboratorium

Mathematical Cognition
and Learning Lab

Poznaj nasz zespół, prowadzone badania, publikacje i seminaria w laboratorium, które założyłem i którym współkieruję na Uniwersytecie Jagiellońskim.

mcll.uj.edu.pl